08/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΡΧΑΡΙΔΗΣ - ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΝΙΔΗΣ

07/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΡΟΥΖΗΣ - ΜΟΥΧΑΠΕΤ

ΟΙ ΦΩΝΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΙΔΗΣ (ΔΙΦΩΝΟ 1998)

ΟΙ ΦΩΝΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ :
ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΙΔΗΣ

πρώτη δημοσίευση στην σελίδα www.trapezounta.com : 04 Δεκεμβρίου 2000

με γραπτή άδεια για αναδημοσίευση από το περιοδικό Δίφωνο

του Γιώργου Τσάμπρα, περιοδικό Δίφωνο Αύγουστος 1998

Οταν παίζει τη λύρα είναι σαν να διηγείται την Ιστορία του Πόντου. Ανήκει στην τρίτη γενιά προσφύγων, παλεύει όμως να παραμείνει παραδοσιακός -- επειδή "εξέλιξη σημαίνει και αλλοίωση"... 

Η φωνή του Πόντου είναι, έτσι και αλλιώς, μία από τις πιο μυστικές, από τις πιο κλεισμένες στον εαυτό τους φωνές της ελληνικής παράδοσης. Κάτι η ιδιαίτερη γλώσσα της, κάτι οι ιδιόμορφοι ρυθμοί της, κάτι οι λογείς παρεξηγήσεις που συνόδευσαν την διάσοσή της, η ποντιακή μουσική παράδοση έχει περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά σε όσους έχουν βιωματική σχέση μαζί της λόγω καταγωγής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τον πιό σημαντικό, ίσως, ρόλο στην πληρέστερη δυνατή καταγραφή του πλούτου αυτής της παράδοσης έχει η τρίτη γενιά μετά της εγκατάσταση των πληθυσμών του Πόντου στην κυρίως Ελλάδα. Από τους επιφανέστερους μουσικούς - εκπροσώπους αυτής της γενιάς είναι ο Γιώργος Αμαραντίδης. 

Γεννήθηκε το 1944, σε ένα χωριό της Κοζάνης, το Καπνοχώρι. Μέχρι τα 30 του, ζει στην αγροτική κοινωνία που έχουν οργανώσει εκεί οι Πόντιοι πρόσφυγες. Από 12 χρόνων, μαθητεύοντας κυρίως κοντά στον πατέρα του, ερασιτέχνη μουσικό, αρχίζει να παίζει κεμεντζέ (ποντιακή λύρα) σε παρέες, σε γάμους και σε πανηγύρια. Το 1973, δέχεται την πρόταση της Δόρας Στράτου να κατέβει στην Αθήνα για να παίξει λύρα συμμετέχοντας στις παραστάσεις του συγκροτήματος Ελληνικών Λαϊκών Χορών. Εναν χρόνο αργότερα, ηχογραφεί τον πρώτο μεγάλο δίσκο του με παραδοσιακά τραγούδια του Πόντου. Θα ακολουθήσουν πολλοί ακόμη προσωπικοί δίσκοι αλλά και κάποιες συνεργασίες με την Δόμνα Σαμίου. Η συζήτηση μαζί του έγινε στο σπίτι του, στον δεύτερο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Καλλιθέα. 

Πως μεταδίδεται σε ένα παιδί που μεγαλώνει λίγο μετά τον πόλεμο -- και λίγο πριν συμπληρωθούν 30 χρόνια απο την προσφυγιά -- η ποντιακή καταγωγή του; 

Γ.Α. : Επειδή τότες δεν υπήρχε τηλεόραση, που κάθεσαι σήμερα και παρακολουθάς ό,τι λέει, έπρεπε κάποιος να μιλάει, να υπάρχει αντίλογος...Τον χειμώνα, λοιπόν, είχαμε τα "παρακάθια" όπως τα λέγαμε εμείς. Μαζευόμασταν, δηλαδή, σε σπίτια, 10-15 άτομα, οικογένειες, αντρόγυνα με παιδιά. Ητανε τότε ακόμη πρόσφατα τα γεγονότα, ζούσαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Ρεύμα δεν υπήρχε, βάζαμε στη μέση τη λάμπα και όλο γι' αυτά συζητούσαν. Τι τραβήξανε, πως φτάσανε μέχρι εδώ, πόσους χάσανε στους δρόμους...Εμείς όλα αυτά τα ακούγαμε σαν παραμύθι αλλά από τις πολλές επαναλήψεις κάποια στιγμή φτάναμε να νομίζουμε ότι κάπου εκεί ήμασταν κι εμείς. 

Ποιά είναι η ιδιαίτερη καταγωγή σας; 

Γ.Α. : Από την Τραπεζούντα. Ο πατέρας μου γεννήθηκε στον δρόμο, στον ερχομό...Τους Αρμένιους τους σφάξανε εν ψυχρώ. Τους Πόντιους τους στέλνανε εξορία μέσα στον χειμώνα, τους παίρνανε τα ρούχα και από το κρύο και τις κακουχίες πεθαίνανε. Γενοκτονία με διαφορετικό τρόπο, δηλαδή. Ο παππούς μου -- έλεγαν -- είχε φύγει στην Ρωσία -- ήταν πολλοί που πηγαίνανε εκεί κατά διαστήματα και δούλευαν. Οταν γύρισε, μαζευτήκανε σε ένα φυσικό σπήλαιο. Μπήκανε μέσα τα γυναικόπαιδα και οι άντρες πιάσανε την είσοδο. Κάποια στιγμή, ο αξιωματικός των Τούρκων ζήτησε να μιλήσει με κάποιον υπεύθηνο. Ως απόδειξη της συμφωνίας για την ανταλλαγή πληθυσμών -- για να βγούνε οι δικοί μας και να μην πολεμάνε άδικα -- τους έφεραν μια εφημερίδα ελληνική. Υστερα, τους μαζέψανε όλους μαζί, τους κατεβάσανε στην παραλία και τους βάλανε στα πλοία. Ηρθανε στην Αθήνα και από εκεί διοχετεύθηκαν σε διάφορα μέρη, από τα Γιάννενα μέχρι την Κρήτη. 

Στη δεκαετία του '50, όσο ήσασταν ακόμη παιδί, υπήρχαν άλλα ακούσματα στο χωριό εκτός από τη μουσική του Πόντου; 

Γ.Α. : Ακούγαμε ακόμη, τότε, τους λυράρηδες που είχαν έρθει από τον Πόντο. Βέβαια, δεν ήταν επαγγελματίες...Ο πατέρας μου έπαιζε λύρα, ο θείος μου τραγουδούσε. Δεν υπήρχε ραδιόφωνο στο χωριό για να ακούσουμε άλλες μουσικές. Μόνο γύρω στο 1955 ήρθε ένα ράδιο στο καφενείο και ήτανε αυτό το μέγα γεγονός. Μαζεύονταν, λοιπόν, όλοι εκεί για να ακούσουν τις ειδήσεις. 

Ποντιακά από δίσκους πότε πρωτοακούσατε; 

Γ.Α. : Υπήρχαν μερικοί που είχανε γραμμοφωνήσει στις παλιές τις πλάκες : Ο Νίκος Παπαβραμίδης, ο Σταύρης Πετρίδης από τη Θεσσαλονίκη -- ο πατέρας του Γώγου, ο Μπαϊραχτάρης από τα Σούρμενα...Τους ακούγαμε μετά το 1955, στο γραμμόφωνο που υπήρχε στο καφενείο του χωριού. Μαζί ακούγαμε και το Μια μελαχρινή, κούκλα ζωντανή και τραγούδια σμυρνέικα. Η ποντιακή δισκογραφία όμως άρχισε βασικά μετά το '60. Τότε ξεκίνησε να ηχογραφεί ο Χρύσανθος, με τον Γώγο, με τον Κουγιουμτζίδη, και σιγά σιγά οι υπόλοιποι. 

Φεύγετε για πρώτη φορά από το χωριό με αμορμή τη λύρα; 

Γ.Α. : Οταν ήρθε το στρατιωτικό, δεν πήρα τη λύρα μαζί μου. Παρουσιάζομαι τότε στα Τρίκαλα και είναι οι μέρες που έχει γεννήσει ο βασιλιάς τον Παύλο. Μας ρωτάνε, λοιπόν, πόσοι ξέρουμε όργανα για να γλεντήσουμε στο στρατόπεδο. Από τα μεγάφωνα ακούω ότι ψάχνουν κάποιον που να παίζει ποντιακή λύρα. Με φωνάξανε και πήγα. "Γιατί δεν έφερες τη λύρα;" με ρώτησαν. "Δεν τόλμησα." "Θα πάρεις άδεια να πας να την φέρεις." Απολύθηκα, γύρισα στο χωριό και συνέχισα την ίδια δουλειά : αγρότης. Εως ότου κάποιος από την Κοζάνη που με ήξερε μίλησε για μένα στη Δόρα Στράτου. Εκείνη έψαχνε λυράρη. Με παίρνει, λοιπόν, τηλέφωνο και μου λέει: "Έχω ένα θέατρο στην Αθήνα και θέλω..."  Εγώ ούτε τη Δόρα Στράτου ήξερα μέχρι τότε ούτε τίποτα για όλη αυτή την ιστορία. Προβληματίστηκα. Ηταν και μέσα στο καλοκαίρι και η δουλειά του χωραφιού δεν παίρνει αναβολή. 

Δεν το θεωρήσατε μια καλή ευκαιρία για να φύγετε από το χωριό; Αυτό ήταν τότε ομολογουμένως το όνειρο των περισσοτέρων... 

Γ.Α. : Οχι. Εμένα μου άρεσε η δουλειά στα χωράφια. Εκεί είχα μάθει και εκεί μου άρεσε. Και τώρα, ακόμη, στο χωριό θέλω να ζήσω, αλλά οι υποχρεώσεις με κρατάνε εδώ. Ηρθα παρ' όλα αυτά στην Αθήνα -- ήμουν 27 χρονώ -- γνώρισα τη Δόρα Στράτου, γνώρισα και κάτι άλλα παιδιά, Πόντιους, που χόρευαν εκεί. Με άκουσε, της άρεσα και θέλησε να με κρατήσει. 

Οπότε μετακομίζετε στην Αθήνα... 

Γ.Α. : Οχι. Πηγαινο-ερχόμουνα. Ταξίδευα τέσσερις φορές τον μήνα. Τη βδομάδα που έβαζε κρητικά στην παράσταση δεν έβαζε ποντιακά γιατί μοιάζουνε. Ετσι, εγώ την μια βδομάδα ήμουν στο χωριό και την άλλη στην Αθήνα. Αυτό για τρία χρόνια. Στο τέλος της πρώτης σεζόν, σκεφτόμουν να σταματήσω. Ετυχε, όμως, τότε, να γίνει ένα ταξίδι στις Ινδίες με όλο το γκρουπ. Ιανουάριος του 1974. Ενας λόγος που κάθησα ήταν αυτός. Ηταν μια καλή εμπειρία εκείνες οι περιοδείες και εγώ έμεινα κατενθουσιασμένος γιατί ήταν η πρώτη φορά που έβγαινα στο εξωτερικό. Την επόμενη χρονιά που η Δόρα Στράτου μου ζήτησε να ξανακατεβώ, εγώ της απάντησα : "Ναι, αλλά θέλω να με προωθήσετε για δίσκο προσωπικό, δικό μου..." Τηλεφώνησε, λοιπόν, και με σύστησε στη Μιούζικ Μποξ. Ετσι έκανα τον πρώτο μου δίσκο. Μέχρι που έκλεισε η εταιρεία και έφυγα, έκανα άλλους έξι δίσκους. 

Πόσα χρόνια παίξατε στη Δόρα Στράτου; 

Γ.Α. : Εννιά. Οταν πια ήταν στα τελευταία της, έφυγα. Δεν θέλησα να συνεργαστώ άλλο. Επεσαν τα κοράκια πάνω της και αρχίσανε άλλα πράγματα. Ποιός θα πάρει τη θέση της, ποιός θα πάρει το τάδε πόστο..Εκείνη, λόγω της ηλικίας της, είχε πάθει κάτι σαν αμνησία -- δεν γνώριζε καλά καλά τους συνεργάτες της και δεν είχε πιά κρίση. Εβλεπα να καρφώνει ο ένας τον άλλον και εκείνη να διώχνει κόσμο. Εγώ έφυγα μόνος μου. 

Η ΛΥΡΑ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΑ 

Πως νιώθει ένας άνθρωπος που έμαθε τη λύρα σε παρέες, σε γλέντια, σε γάμους και ξαφνικά βγαίνει να την παρουσιάσει σαν "νούμερο" μιας παράστασης σε ένα θέατρο; Εχω την εντύπωση ότι, μέχρι τότε, το τραγούδι, η μουσική, είχε για εσάς άλλο νόημα... 

Γ.Α. : Οταν παίζω λύρα σε τέτοιους χώρους, νομίζω ότι λέω την Ιστορία του Πόντου -- αυτήν που δεν έχουν τα βιβλία. Υπάρχουν μόνο δύο γραμμούλες για τόσες χιλιάδες χρόνια, τόσες θυσίες και μία γενοκτονία. Η Εξοδος του Μεσολογγίου που μάθαμε στα σχολεία έχει γίνει και εκεί, ο χορός του Ζαλόγγου έχει χορευτεί και από τις Πόντιες. Βέβαια, και εδώ και εκεί οι Τούρκοι τα κάνανε. Μόνο που αυτά εδώ είναι γραμμένα και τα δικά μας άγραφα. Και όταν λέμε Πόντος, σήμερα, μιλάμε για έναν λαό κοντά τρία εκατομμύρια στην Ελλάδα -- αν βάλουμε και τη διασπορά, μπορεί νά 'μαστε και πέντε. Δεν δικαιούμεθα, λοιπόν, λίγη Ιστορία; Οι περισσότεροι αυτό που ξέρουνε για τους Πόντιους είναι τα ανέκδοτα. Ετσι, λοιπόν, κι εγώ, όταν τραγουδάω για τον άγνωστο στρατιώτη του "Αητένς επαραπέτανεν" ή για "Του ηλ' το κάστρο", τραγουδάω την Ιστορία μου. Γιατί, αλλιώς, έρχεται σιγά σιγά η εξέλιξη που είναι και η αλλοίωση. 

Φαντάζομαι ότι αυτές τις σκέψεις δεν τις κάνατε από νέος... 

Γ.Α. : Είχα από τότε την αίσθηση ότι είμαι Πόντιος αλλά δεν ήξερα πόσο σοβαρά είναι τα πράγματα. Συνεργαζόμενος με την Δόρα Στράτου, από τα λόγια της κατάλαβα ότι αυτή η δουλειά είναι πάρα πολύ σοβαρή, δεν είναι μόνο γλέντι, τραγούδι και χορός. 

Το ποντιακό κέντρο διασκέδασης υπήρξε η αναγκαία λύση προκειμένου να συνεχίσετε την καριέρα σας στην Αθήνα όταν πια αποχωρήσατε από τη Στράτου; 

Γ.Α. : Την εποχή που ξεκίνησα, γύρω στο 1975, είχαν πάρει την απάνω βόλτα τα νεοποντιακά και δεν με προτιμούσαν ούτε στα κέντρα ούτε στις εκδηλώσεις. Ελεγαν "αυτός είναι μονότονος". Δεν βαριέσαι...Με την πάροδο του χρόνου, δικαιώθηκα. Αργότερα, εγώ ήμουν που είχα δουλειές ενώ αυτοί δεν είχαν. Ο λαός ξέρει να διαλέγει. Μπορεί να ενθουσιάζεται στην αρχή αλλά καταλήγει εκεί που πρέπει. Είναι το καλύτερο φίλτρο. Αμα περάσεις από μέσα, καθάρισες. Γύρω στο 1978, δούλευα για ένα διάστημα συγχρόνως στο θέατρο και στο μαγαζί με τα ποντιακά. Είχα παντρευτεί στο μεταξύ αλλά την οικογένεια δεν την είχα φέρει από το χωριό. Το μαγαζί ήτανε δυό μέρες την εβδομάδα -- και τώρα έτσι είναι. Μπορούσα, λοιπόν, να πηγαίνο-έρχομαι και στο χωριό. Τους έφερα όταν έκλεισα -- μία και μόνο φορά-- στα "Δειλινά", με τον Χάρρυ Κλυνν, τον Μανώλη Μητσιά, τη Λιζέττα Νικολάου και την Αννα Βίσση. Παρουσιάζαμε εκεί τον πυρρίχιο και η Λιζέττα έλεγε ποντιακά. 

Πόσα είναι τα ποντιακά μαγαζιά σήμερα; 

Γ.Α. : Εδώ, στην Αθήνα, είναι δύο. Φτάσανε, κάποια στιγμή, μέχρι τέσσερα αλλά,...Στη Θεσσαλονίκη, πάλι, είχε δέκα αλλά και εκεί έμειναν μόνο τρία. Εχουν κλείσει γενικά όλα τα κέντρα τα παραδοσιακά, όχι μόνον τα ποντιακά. 

Είναι, άραγε, επειδή οι μνήμες λιγοστεύουν και οι άνθρωποι που έχουν μια βιωματική σχέση με αυτά τα πράγματα δεν αποτελούν πλέον εν ενεργεία κοινό; 

Γ.Α. : Δεν το πιστεύω αυτό. Εγώ βλέπω τους νέους...Στη σειρά τη δική μου, μπορεί να υπήρχαν το πολύ 50 λυράρηδες σε όλη την Ελλάδα ενώ σήμερα υπάρχουν πάνω από 200. Αρα, δεν λιγόστεψαν αυτοί που ενδιαφέρονται για τέτοια πράγματα. Βγαίνω στη Μακεδονία και συναντάω παιδιά 20 χρονών που παίζουν πολύ καλή λύρα. Εγώ ο ίδιος έχω πάνω από 40 μαθητές σε συνεργασία με διάφορους συλλόγους. Οι σύλλογοι εδώ είναι πάνω από 30. Κάθε πόλη έχει και τον σύλλογό της. Γύρω στους 30 έχουμε και στην Γερμανία. Επομένως, τα κέντρα χαλάσαν γιατί...ήθελαν τα ίδια να χαλάσουν. Σιγά σιγά βάλανε και στα ποντιακά τις σαμπάνιες και τα λουλούδια και άρχισαν να μιμούνται το στυλ γλεντιού του λαϊκού τραγουδιού. Βάλανε και λαϊκές τραγουδίστριες...Μπορεί στην αρχή αυτό να άρεσε, μετά όμως οι Πόντιοι, αυτοί που θέλανε τη λύρα, άρχισαν να φεύγουν. 

Με τα σύγχρονα ποντιακά πως τα πήγατε; 

Γ.Α. : Το πιο δύσκολο πράγμα για έναν παραδοσιακό μουσικό είναι να...μείνει παραδοσιακός. Ισως αν δεν συνεργαζόμουν με την Δόρα Στράτου και τη Δόμνα Σαμίου -- με την οποία συνεργάζομαι μέχρι σήμερα-- να έφτιαχνα και εγώ τέτοια, "σύγχρωνα" κομμάτια. Ωστόσο, η συνεργασία μου μαζί τους, οι συζητήσεις που κάναμε, με σταμάτησαν. Μου έδωσαν να καταλάβω ότι είναι σαν να γράφεις ψεύτικη Ιστορία : Ακούς μια μουσική τούρκικη, βουλγάρικη, σλάβικη, την παντρεύεις με ποντιακά λόγια και την σερβίρεις δισκογραφικά σαν ποντιακό. Ο πειρασμός υπάρχει. Εγώ, όμως, στους δίσκους ήμουν πάντα αυστηρός με τον εαυτό μου. Εχω γύρω στους 16 δίσκους με παραδοσιακά ποντιακά τραγούδια και όργανα : λύρα, νταούλι, αγγείον (τσαμπούνα), φλογέρα -- κάποτε και ζουρνά. Στα κέντρα, βέβαια, είναι αλλιώς. Οταν ένα τραγούδι που δεν είναι παραδοσιακό κυκλοφορεί, ο λαός το ακούει, του αρέσει και μετά έρθει ο άλλος και σου κάνει παραγγελιά, είσαι υποχρεωμένος να το παίξεις. Στα κέντρα, λοιπόν, παίξαμε όλα αυτά τα τραγούδια. Τώρα, το αν είναι καλό η όχι που γίνανε, θα το δείξει το μέλλον. Μπορεί κάποια από αυτά να μείνουνε και αργότερα να γίνουν παράδοση. 

Η ποντιακή παράδοση πιστεύετε ότι έχει καταγραφεί ολόκληρη στη δισκογραφία; Προσωπικά, γνωρίζω λίγα πράγματα και ακόμη λιγότερα είναι στη διάθεση ενός μέσου ακροατή. 

Γ.Α. : Χαθήκανε πολλά. Θαφτήκανε μαζί με τους ανθρώπους. Τότε, το '22, όταν ήρθανε οι Πόντιοι, δεν υπήρχαν άνθρωποι να πάνε να τους βρουν και να καταγράψουνε την μουσική τους. Αλλωστε, και οι ίδιοι είχαν άλλες έννοιες. Αργότερα, οι περισσότεροι είχαν πια πεθάνει. Δεν υπάρχει, λοιπόν, καταγραφή. Αυτές οι ανώνυμες φωνές που τις έχω στα αφτιά μου δεν υπάρχουνε--ούτε και θα βγει κάποιος νεότερος, γιατί ούτε εγώ ο ίδιος που τις άκουσα δεν έχω αυτό το χρώμα, το καθαρό ποντιακό. Ο μεγαλύτερος λυράρης που πέρασε από την ιστορία μας -- τουλάχιστον από αυτούς που γνώρισα εγώ -- είναι ο Γώγος (Πετρίδης). Ανέβασε πολύ τη λύρα. Αυτόν ακούσαμε οι υπόλοιποι...Ολοι τον μιμηθήκαμε. Προσπαθήσαμε να παίξουμε πάνω στον τρόπο του. Εβαλε τη λύρα σε μια θέση σωστή γιατί οι παλαιότεροι παίζανε λίγο στην τύχη.  Ο Γώγος δεν ήξερε μουσική, ήτανε χάρισμα αυτό που είχε και έτσι τά 'βαλε όλα σε μια σειρά. Πρέπει νά 'χει 15 χρόνια που πέθανε, 72 χρονώ. Ξέρεις τι γίνεται με τον δίσκο μέχρι και σήμερα; Ο μόνος τρόπος που μαθαίνουμε αν πάει η όχι καλά είναι αν μας ζητήσει η εταιρεία να κάνουμε και άλλον. Ηχογραφώντας έναν δίσκο, το μόνο κέρδος που έχεις είναι ότι κάνεις "όνομα" . Από χρηματικής πλευράς, δεν αξίζει τον κόπο. Εγώ έχω 16 δίσκους που για να τους κάνω μου το ζήτησαν κάποιες εταιρίες. Και τί έβγαλα; Πάω κάθε έξι μήνες και παίρνω 100, το πολύ 200.000. Κι ύστερα, μόλις περάσουν δυο χρόνια από την κυκλοφορία του δίσκου, τελειώνει και αυτό.... 

Αλήθεια, πως σας φάνηκε η απόδοση ποντιακών τραγουδιών από τον Στέλιο Καζαντζίδη; 

Γ.Α. : Εμένα μου άρεσε που ο Καζαντζίδης είπε ποντιακά. Από κει και πέρα, για να γίνει χρυσός ο δίσκος πάει να πει ότι και ο λαός καλά το πήρε... 

Δεν είπε, βέβαια, μόνο παραδοσιακά ποντιακά, ούτε χρησιμοποίησε παραδοσιακές ποντιακές ορχήστρες. 

Γ.Α. : Ετσι άρεσε στον Καζαντζίδη, έτσι θέλησε να το κάνει. Εγω ήμουνα στο στούντιο, με καλέσανε να βοηθήσω. Δεν δέχτηκα, όμως, να παίξω με αυτά τα όργανα. Είπα τη γνώμη μου για το πως πρέπει να γίνει ο δίσκος--παραδοσιακός με παραδοσιακά όργανα-- αλλά ο ίδιος ο Καζαντζίδης, ίσως επειδή το αφτί του είναι συνηθισμένο στην ορχήστρα, είπε, "όχι, εγώ θέλω να το κάνω έτσι..." Ητανε και ο Χρύσανθος σε εκείνην την δουλειά, ο οποίος επίσης του έλεγε να τα κάνουμε παραδοσιακά-- ούτε εκείνον άκουσε. Εμένα, βέβαια, μου αρέσανε και έτσι όπως τα έκανε. 

Τελικά, σήμερα, μπορεί κανείς να ζήσει καλά παίζοντας λύρα; 

Γ.Α. : Εγώ έζησα. Δεν έκανα θαύματα, στο νοίκι κάθομαι, αλλά οπωσδήποτε μια οικογένεια τα φέρνει άνετα βόλτα. Είναι και πόσες δουλειές θα σου βγούνε...Αμα δεν είσαι σε κέντρο, περιμένεις να χτυπήσει το τηλέφωνο να βγει δουλειά. Αμα έχεις όνομα ισχυρό, επιβιώνεις. Αμα δεν έχεις, όμως, δεν μπορείς να ζήσεις. Και για μένα ακόμη μπορεί νά 'ρθει μήνας νά 'χει πολλή δουλειά, μπορεί νά 'ρθει και να μην έχει...\ 

Πέρα από την ενασχόληση σας μαζί της για επαγγελματικούς λόγους, διασκεδάζετε με τη λύρα; 

Γ.Α. : Στο τραπέζι, όταν βρεθούνε πέντε-δέκα καλοί μερακλήδες, κάνουν όλοι το κέφι τους, μαζί και ο λυράρης. Εκεί δεν είναι πλέον επάγγελμα. Πίνουμε και γλεντάμε. 

Σας συμβαίνει συχνά αυτό; 

Γ.Α. : Πολλές φορές. Περισσότερο επάνω, στο χωριό, λιγότερο στην Αθήνα. Εδώ είναι και το διαμέρισμα, ενοχλείς τον διπλανό. Εμείς, άμα κάτσουμε να πιούμε, να παίξουμε λύρα και να τραγουδήσουμε, θα μας πάρει το πρωί. Εδώ, όμως, μπορεί να μας πάρει και το .....εκατό που θα φωνάξει ο άλλος. Ενώ στο χωριό, όσο θέλεις φώναξε... 

Εκεί, στο χωριό, εξακολουθεί το "παρακάθι" ; 

Γ.Α. : Κάπως έτσι. Αμα αρχίζει να παίζει η λύρα, την κλείνουμε την τηλεόραση. Τελείωσε. Γλεντάμε και πίνουμε. Λέει ο ένας το ένα στιχάκι, λέει ο άλλος το άλλο. Μου αρέσει πολύ αυτό το γλέντι. Οχι ότι έχω τίποτα με την τηλεόραση, έτσι; Χρειάζεται και αυτή, τελευταία όμως μας έχει πάρει τα μυαλά. 

Καμιά φορά, αναρωτιέμαι μήπως η αναγωγή της παραδοσιακής μουσικής σε "διατηρητέο μνημείο", σε αντικείμενο μελέτης συλλόγων, μουσείων κλπ. μέτρησε, εν τέλει, αρνητικά στην καθημερινή της χρήση ως μέσου έκφρασης και ψυχαγωγίας των ανθρώπων... 

Γ.Α. : Πάντα μια εξέλιξη έχει τα θετικά της και τα αρνητικά της. Είναι αναπόφευκτα όλα αυτά...Πρέπει επιτέλους όλοι μας να ξεκινήσουμε, έστω και τώρα, να δουλεύουμε πιο σοβαρά πάνω στην παράδοση της Ελλάδας. Και "πιο σοβαρά" σημαίνει να μπει μέσα στα σχολεία. Στο κάτω κάτω, δεν πειράζει να μάθει και πέντε χορούς το παιδί. Γυμναστική είναι και αυτό...Να μην περιμένουμε όλα "από στόμα σε στόμα". Κάνει, βέβαια, τη δουλειά της και αυτή η μέθοδος-- και την κάνει καλά, αιώνες τώρα. Ο λαός τα κρατάει όσο μπορεί όλα αυτά. Κατά τα άλλα, όμως, εκεί που το κράτος θά 'πρεπε να συντηρεί τους ανθρώπους οι οποίοι ζωντανεύουν το δημοτικό τραγούδι, μοιάζει να κάνει ό,τι μπορεί να τους φιμώσει. Τι να πω, ρε παιδί μου; Οτι είναι σκοπιμότητα; Να σας πω, για παράδειγμα, κάτι που συμβαίνει τελευταία με αυτό που λένε ότι κάθε επάγγελμα έχει ένα τεκμήριο στην εφορία; Με βάση αυτό, λοιπόν, ένας δημοτικός τραγουδιστής εξομοιώνεται με έναν λαϊκό. Και έρχεται η εφορία και ζητάει, ας πούμε, 4.000.000 από έναν άνθρωπο που έχει χρόνια να δουλέψει σε μαγαζί. Και είναι αρκετοί αυτοί...Για μια εκδήλωση κάπου στην Ελλάδα, εγώ δεν μπορώ να ζητήσω πάνω από 100.000. Βάλε εισητήρια, διαμονή...Και θα σου τύχει μια τέτοια εκδήλωση τη βδομάδα; Αν ζητήσω παραπάνω, την άλλη φορά δεν θα με πάρουν. Εχουμε παραδείγματα μεγάλων τραγουδιστών που ζήτησαν παραπάνω και σταμάτησε το τηλέφωνό τους να χτυπά για χρόνια. Ποιος να τους τα δώσει; Και από που να τα βγάλει ;

Radio Trapezounta Boston
Dedicated to the Musical Traditions of Hellenic Pontos

🔴 LISTEN LIVE ON TUNE IN RADIO:
🔴 http://bit.ly/RadioTrapezountaBoston

Radio Trapezounta Boston on Social Media:

🔴 https://www.radiotrapezounta.com
🔴 https://www.facebook.com/radiotrapezounta/
🔴 https://www.trapezounta.com
🔴 https://twitter.com/trapezounta
🔴 https://www.instagram.com/radiotrapezountaboston
🔴 https://www.youtube.com/RadioTrapezountaBoston

© [Ioannis Apazidis], [Trapezounta.com] and [RadioTrapezounta.com], [2023].
Unauthorized use and/or duplication of this material without express and written permission from this site’s author and/or owner is strictly prohibited. Excerpts and links may be used, provided that full and clear credit is given to [Ioannis Apazidis], [Trapezounta.com] and [RadioTrapezounta.com], with appropriate and specific direction to the original content.

© [Ιωάννης Απαζίδης], [Trapezounta.com] και [RadioTrapezounta.com], [2023].
Η μη εξουσιοδοτημένη χρήση ή / και η επανάληψη αυτού του υλικού χωρίς ρητή και γραπτή άδεια από τον δημιουργό ή / και τον ιδιοκτήτη αυτού του ιστότοπου απαγορεύεται αυστηρά. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποσπάσματα και σύνδεσμοι με την προϋπόθεση ότι θα δοθεί πλήρης και σαφής πίστωση στους [Ιωάννης Απαζίδης], [Trapezounta.com] και [RadioTrapezounta.com], με κατάλληλη και συγκεκριμένη κατεύθυνση στο αρχικό περιεχόμενο.

 

e-Pontos: Γιώργος Αμαραντίδης (Συμούλ΄τς)...

e-Pontos: Γιώργος Αμαραντίδης (Συμούλ΄τς)...: Η μάχη να κρατηθεί στη ζωή ήταν νομοτελειακά άνιση και για το Γιώργο Αμαραντίδη, που «έφυγε» τα ξημερώματα της 2ας Φεβρουαρίου......

Διαβάστε όλο το άρθρο εδώ για τον Γιώργο Αμαραντίδη, από την κ. Μυροφόρα Ευσταθιάδου...

06/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΚΟΥΡΟΥΚΛΙΔΗΣ

Σταύρος Σαββίδης - τραγούδι
Φάνης Κουρουκλίδης - λύρα

Stavros Savvidis - vocals
Fanis Kourouklidis - lyra

05/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΒΡΑΜΙΔΗΣ - ΓΙΑΝΝΕΣ Ο ΜΟΝΟΓΙΑΝΝΕΣ

Νίκος Παπαβραμίδης - λυρα & τραγούδι
Nikos Papavramidis - lyra & vocals

04/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΓΙΩΡΙΚΑΣ ΚΑΡΥΠΙΔΗΣ

Ο Γιώργος Καρυπίδης παίζει λύρα και τραγουδαέι το τραγόυδι "Διονύση".
Γεια σου Γιωρίκα με το παίξιμο ς' ....

03/03/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΚΟΓΚΑΛΙΔΗΣ

Κυριάκος (Κούλης) Τριανταφυλλίδης - τραγούδι
Παναγιώτης Κογκαλίδης - λύρα
Ζωντανή ηχογράφηση - Κατερίνη 2005

02/03/12 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΤΣΑΧΟΥΡΙΔΗΣ - ΚΑΡΣΛΙΔΙΚΟΣ

Ματθαίος Τσαχουρίδης - λύρα & τραγούδι

01/03/12 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΤΙΚΙΑ - ΑΜΑΡΑΝΤΙΔΗΣ - ΑΡΑΜΑΤΑΝΙΔΗΣ

Γιώργος Αμαραντίδης - τραγούδι
Γιάννης Αραματανίδης - αγγέιο
Γιάννης Εφραιμίδης - νταούλι

ΔΗΛΩΣΗ ΒΟΥΛΕΥΤΗ ΓΑΒΡΙΗΛ ΑΒΡΑΜΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΟΜΟΓΕΝΟΥΣ

ΓΑΒΡΙΗΛ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ

ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Α΄ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Με αφορμή τον θάνατο Ομογενούς Έλληνα πολίτη, εξαιτίας των αβάσταχτων και εξοντωτικών μέτρων, τα οποία εφαρμόζει η Κυβέρνηση με το νόμο 4093/2013 (Μνημόνιο 3), ο Βουλευτής της Α΄ Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, των ¨Ανεξάρτητων Ελλήνων¨, Γαβριήλ Αβραμίδης, προέβη στην ακόλουθη δήλωση:

«Η Κυβέρνηση της «τρόικας εσωτερικού», που ενσυνείδητα επέλεξε να είναι «ακριβή στα πίτουρα και φθηνή στο αλεύρι», άρχισε να μετρά τα θύματα της μνημονιακής πολιτικής της, σε βάρος των νεοπροσφύγων Ομογενών, από την πρώην Σοβιετική Ένωση, και των Βορειοηπειρωτών.

Στο βωμό πρόσκαιρων δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, κατ΄ εφαρμογή του ¨Μνημονίου 3¨ (ν.4093/2012), ένας ανάπηρος (κατά 80%), ανασφάλιστος Ομογενής, που διέμενε στο συνοικισμό των νεοπροσφύγων, στη Νικόπολη (Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης), αφού στερήθηκε το αναπηρικό επίδομα πρόνοιας, έλαβε -από τον Ο.Γ.Α.- και το ¨αγγελτήριο του προγραμματισμένου θανάτου του¨. Ήταν το ¨ενημερωτικό σημείωμα¨, που αποστέλλεται στους Ομογενείς, και τους ανακοινώνει ότι, οι ανασφάλιστοι υπερήλικες, που τίμησαν την εθνική τους καταγωγή, σε ξένες χώρες, παρά τους διωγμούς που υπέστησαν, από την 1^η Μαρτίου 2013, δεν θα λαμβάνουν το βοήθημα των τριακοσίων ευρώ (300€), που καταβάλλεται σε όλους τους ανασφάλιστους γέροντες, Έλληνες πολίτες. Με αυτό το σημείωμα, δίπλα του, τον βρήκαν νεκρό οι γείτονές του. Είχε την ατυχία να γεννηθεί Έλληνας, σε μια μακρινή χώρα, κι εδώ, στην ιστορική του Πατρίδα, πλήρωσε με τη ζωή του, ένα ακόμη «μάθημα»: Στην Ελλάδα των Μνημονίων, οι περικοπές και το νοικοκυριό των δημοσιονομικών, δεν αρχίζουν από τα «παράσιτα», τους λαθρέμπορους και τους κλεπτοκράτες, αλλά από τους ανασφάλιστους, υπερήλικες Ομογενείς!...

Οι ηθικοί αυτουργοί του θανάτου του, και πιο συγκεκριμένα, οι αναίσχυντοι κυβερνώντες, ας μην έχουν καμιά αμφιβολία: Λίγες είναι οι μέρες τους! και δεν αργεί η στιγμή που θα λογοδοτήσουν!».

ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ ΓΑΒΡΙΗΛ ΑΒΡΑΜΙΔΗ

(Γραφείο Θεσσαλονίκης: Άρη Βελουχιώτη 44, Τ.Κ. 564 30 Σταυρούπολη

Τηλέφωνο & Τηλεομοιοτυπικό (fax): 2310 688940-1.

Γραφείο Αθηνών: Βουλής 4, Τ.Κ. 105 62 Αθήνα

Τηλέφωνο: 210 3706301. Τηλεομοιοτυπικό (fax): 210 3706501.

e-mail: avramidis@parliament.gr, avramidisgavriil@gmail.com )

*ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ, ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ, ΜΕΤΑΔΟΣΗ, ΠΡΟΒΟΛΗ.

*ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ, ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ.

28/02/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΣΤΑΥΡΗΣ ΠΕΤΡΙΔΗΣ

27/02/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ - ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΝΙΔΗΣ ΑΣΤΟΡΙΑ

Εκδήλωση του Συλλόγου Παναγία Σουμελά Νέας Υόρκης - Αστόρια 12 Απριλίου, 2003

ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ - τραγούδι
ΣΑΝΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ - λύρα
ΑΠΑΖΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ - νταούλι

Ευχαριστούμε τον κάμεραμαν Βαλάντη!

Scenes from an evening at the Panagia Soumela Society of Astoria, NY
12 April, 2003

Giannis Kourtidis - vocals
Giannis Sanidis - lyra
Giannis Apazidis - daouli

Thanks to cameraman Valantis for the coverage!

26/02/13 ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ - ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΙΔΗΣ

Ευχαριστούμε θερμά τον συνεργάτη Γιώργο Κυριακίδη και το κανάλι του youtube

pexlivan giorgis kiriakidis για το πανέμορφο τραγούδι/βίντεο του Χρύσανθου. 

Από το δίσκο "Χρυσή Παράδοση" 

"Χτίσον λύραν κοκκίμελον" (διπάτ)

Λύρα: Δημήτρης Κουγιουμτζίδης

Νταούλι: Ροδόλφος Παπαδόπουλος

Ετος ηχογράφησης: 1991

Στούντιο Αγροτικόν (Νίκου Παπάζογλου)

Μichalis Charalambidis - The Pontian Question in the United Nations

Μichalis Charalambidis

The Pontian Question in the United Nations 

book review by Theofanis Malkidis Ph. D., Democritus University of Thrace, Greece

Μιχάλης Χαραλαμπίδης

The Pontian Question in the United Nations 

(Το Ποντιακό ζήτημα στα Ηνωμένα Έθνη)

κριτική από τον Θεοφάνης Μαλκίδης. Λέκτορας Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

(άρθρο από την σελίδα www.trapezounta.com - 1η δημοσίευση 03 Αυγούστου 2004)


Pontian Society of Thessaloniki «Euxinos Leschi»- International League for the Rights and the Liberation of Peoples. Athens 2004 p. 183.

Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης- Διεθνής Ένωση για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών. Αθήνα 2004 σελ.183.

This exceptional aesthetics book which circulated in the English language, includes all the interventions of writer for the Pontian question in the United Nations. The M. Charalambidis ringleader of recognition of genocide of Greeks of Pontos from the Greek Parliament, that in 1994 it established with law the 19th of May as day of memory, it assembled the texts that deposited in the Economic and Social Council of UN, that recommend original contribution in the affair of internationalisation of genocide and more generally in the Pontian question (kryptochristinians in Turkey, re-establishment of Pontians inhabitants from the t. USSR - Romania , etc ). Apart from historical importance texts to the UN which accepted the Organism in 1998, in 2002 and in 2004 - in the book is included also French, Spanish, Turkish, and the Russian translation – the writer mentions his interventions in the Organisation for the Security and the Cooperation in Europe , what became in 1998 ( included their Turkish and Russian translation). Still in the book are included the speeches of writer in international Congresses and events in Europe, in the USA and Greece for the question of internationalisation of genocide of Greeks of Pontos, the recognition of the 19 is May from the governor of New York G. Patakis, the Universal Declaration of the Rights of Peoples ( Algiers 1976), while very useful it is also proved chronicle the historical course of Pont's inhabitants. The publication with his texts of Μ. Charalambidis, first who is related with the internationalisation of Pontian question constitutes a important make so much for the Pontians inhabitants what for all the Greeks. Initially for the Pontians inhabitants, it constitutes honour for them after a historical association as Pontian Society of Thessaloniki «Euxinos Leschi» it plays a leading part in the publication proving that the Pontians exceeds their usual pastime with the dance and the song, intervening substantially in the promotion of their affair . At the same time the book constitutes for all the Greeks a proof for how it can exist action of society of citizens through real not governmental organisations as International League for the Rights and the Liberation of People, which contributes in the questions of defence of human rights and in the recognition of suppressed crimes. Finally, the volume can constitute driver for the Pontians lives in the abroad and mainly in the USA, Canada, Australia, that front in the negligence and delay of internationalisation of their affair from the Ηellenic state, they can with base this book undertake initiatives to the governments of their countries of stay. The recognition of the 19th May from the governor of New York -and New Jersey ( USA), from the city of Toronto (Canada) with the existence of monument of genocide, from cities of Australia, shows what the Pontians can accomplish.


Ο εξαιρετικής αισθητικής αυτό τόμος ο οποίος κυκλοφόρησε στην αγγλική γλώσσα, περιλαμβάνει όλες τις παρεμβάσεις του συγγραφέα για το Ποντιακό ζήτημα στα Ηνωμένα Έθνη. Ο Μ. Χαραλαμπίδης πρωτεργάτης της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από τη Βουλή των Ελλήνων, η οποία το 1994 θέσπισε με νόμο την 19ηΜαΐου ως ημέρας μνήμης, συγκέντρωσε τα κείμενα που κατέθεσε στο Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), τα οποία συνιστούν πρωτότυπη συμβολή στην υπόθεση διεθνοποίησης της γενοκτονίας και γενικότερα στο Ποντιακό ζήτημα (Ποντιόφωνοι -κρυπτοχριστιανοί στην Τουρκία, αποκατάσταση των Ποντίων από την τ. ΕΣΣΔ- Ρωμανία, κ.ά ). Εκτός από τα ιστορικής σημασίας κείμενα προς τον ΟΗΕ τα οποία δέχτηκε ο Οργανισμός το 1998, το 2002 και το 2004 - στο βιβλίο περιλαμβάνεται και η γαλλική, ισπανική, τουρκική, και η ρωσική μετάφραση – ο συγγραφέας παραθέτει τις παρεμβάσεις του στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, οι οποίες έγιναν το 1998 (εδώ συμπεριλαμβάνεται η τουρκική και η ρωσική τους μετάφραση). Ακόμη στον τόμο συμπεριλαμβάνονται οι ομιλίες του συγγραφέα σε διεθνή Συνέδρια και εκδηλώσεις στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και την Ελλάδα για το ζήτημα της διεθνοποίησης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, η αναγνώριση της 19ης Μαΐου από τον κυβερνήτη της Νέας Υόρκης Τ. Πατάκις, η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων Λαών (Αλγέρι 1976), ενώ πολύ χρήσιμο αποδεικνύεται και το χρονικό της ιστορικής πορείας των Ποντίων.

Η έκδοση με τα κείμενα του Μ. Χαραλαμπίδη, η πρώτη η οποία σχετίζεται με τη διεθνοποίηση του Ποντιακού ζητήματος αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός τόσο για τους Ποντίους όσο και για όλους τους Έλληνες. Αρχικώς για τους Ποντίους, συν τοις άλλοις, αποτελεί τιμή για αυτούς αφού ένα ιστορικό σωματείο όπως αυτό της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης πρωτοστατεί στην έκδοση αποδεικνύοντας ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός υπερβαίνει τη συνήθη ενασχόλησή του με το χορό και το τραγούδι, παρεμβαίνοντας ουσιαστικά στην προώθηση της υπόθεσής τους. Παράλληλα το βιβλίο αποτελεί για όλους τους Έλληνες μία απόδειξη για το πώς μπορεί να υπάρξει δράση της κοινωνίας των πολιτών μέσα από πραγματικές μη κυβερνητικές οργανώσεις σαν τη Διεθνή Ένωση για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών, η οποία με τα παραρτήματά της σε όλον τον κόσμο συμβάλλει στα ζητήματα της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην αναγνώριση αποσιωπημένων εγκλημάτων.

Τέλος, ο τόμος μπορεί να αποτελέσει οδηγό για τους Πόντιους που ζουν στο εξωτερικό και κυρίως στις ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, οι οποίοι μπροστά στην ολιγωρία και καθυστέρηση διεθνοποίησης της υπόθεσής τους από το ελλαδικό κράτος, μπορούν με βάση αυτό να αναλάβουν πρωτοβουλίες προς τις κυβερνήσεις των χωρών διαμονής τους. Η αναγνώριση της 19ης Μαίου από την κυβερνήτη της Νέας Υόρκης ( και της Νέας Υερσέης) των ΗΠΑ, από την πόλη του Τορόντο του Καναδά με την ύπαρξη του μνημείου της γενοκτονίας, από πόλεις της Αυστραλίας, δείχνει τι μπορούν να καταφέρουν οι Πόντιοι του εξωτερικού.